2 - مقصود اينست كه هر كه را خدا بخواهد بر هدايت استوار بدارد ، سينه‌اش را بپاس ايمان و پذيرش هدايت ، مىگشايد . گاهى مقصود از هدايت ، پايدار ماندن و و استوارى در آن راه است . چنان كه دربارهء « اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ » گفته‌ايم ( فاتحه 5 ، ما را در راه راست و استوار و پايدار بدار ) و هر كه را بر اثر كفر و ترك ايمان ، بخواهد به خود واگذارد و ميان او و آنچه ميخواهد ، خالى گذارد ، سينه‌اش را تنگ و سخت مىكند و الطاف خود را از او دريغ مىدارد تا سينه‌اش گشايش نيابد ، زيرا بر اثر پايدارى در راه كفر ، شايستهء قبول الطاف حق نيست . پرسش ما مىبينيم كه كافر بر كفر خود تنگدل و تنگ سينه نيست . بلكه بر كفر خود خوشدل است . آيا ممكن است در خبر خداوند ، خلاف باشد ؟ پاسخ خداوند مىفرمايد كه سينه‌اش را تنگ مىكند و نمىفرمايد كه در همه حال چنين است . پيداست كه اشخاص كافر گاهى بر اثر شبهه‌ها و پيدايش شك ، چنان تنگدل و ناراحت مىشوند كه حدى ندارد . در اين حالات است كه خداوند ، قلب مؤمن را نورانى مىكند و به او دلايلى القاء مىكند كه شك و شبهه از كانون دلش زايل شود و آسوده گردد . ظاهر آيه ، بيشتر از اين اقتضاء نمىكند . 3 - مقصود اين است كه هر كه را خدا بخواهد از هدايت بيشترى كه به مؤمن وعده كرده ، برخوردار و بهره‌مند سازد ، سينه‌اش را براى آن مىگشايد ، زيرا فايدهء آن اين است كه بر بصيرت مؤمن افزوده مىشود . اما كسانى را كه خدا ميخواهد از آن هدايت افزونتر محروم سازد و چنان كه خود بكفر گراييده‌اند ، آنها را از معرض آن هدايت دور گرداند ، سينه‌شان را تنگ و سخت مىكند كه جايى براى پذيرش آن هدايت باقى نماند بديهى است كه هر گاه گشودن سينهء مؤمن مقتضى برخوردارى از هدايت بيشتر باشد ، بستن و تنگ كردن سينهء كافر ، مقتضى محروميت از آن است . نتيجهء اين بيان اين است كه مردم براى پذيرش ايمان و اعراض از كفر ، ترغيب مىشوند . اين بيان